Trước đây tôi từng lướt thấy đoạn trao giải đồng đội nam bóng bàn tại Asiad Nagoya. Ống kính quét qua vài thành viên đội Nhật, những người khác đều yên lặng, chỉ Harimoto Tomokazu căng cổ hát quốc ca Nhật Bản, đến gân xanh trên cổ cũng nhìn rõ mồn một.

Lúc xem đoạn ấy tôi không giận, chỉ nảy ra một câu hỏi: thật sự phải cố sức đến vậy để chứng minh lập trường của mình sao? Cùng sinh ra ở Nhật, lớn lên ở Nhật, có một cô gái Trung Quốc đã dùng hành động đưa ra câu trả lời hoàn toàn khác.

Cô gái ấy tên Thạch Dục Đình, là vận động viên chơi golf. Cô sinh năm 1998 tại tỉnh Fukui, Nhật Bản, bố mẹ đều là người Bắc Kinh, thập niên 90 sang Nhật làm việc, năm tuổi thì cả nhà chuyển về Thượng Hải. Mẹ sợ cô quên gốc, dạy lại phiên âm tiếng Hán từng chữ một, cắm chặt cái gốc tiếng mẹ đẻ.

Bảy tuổi rưỡi cô bắt đầu tập golf, tiến bộ nhanh đến kinh ngạc, chín tuổi đã giành hạng ba giải trẻ toàn quốc, mười một tuổi sang đánh giải trẻ Nhật Bản, đoạt luôn vị trí thứ hai khu vực Kansai. Hiệp hội golf Nhật Bản vừa nhìn đã ưng cây giống tốt này, trực tiếp bày điều kiện nhập tịch ra bàn. Lương năm 5 triệu yên, đội ngũ huấn luyện viên hàng đầu, kinh phí tập không đặt trần, còn được bảo đảm suất dự bốn giải major. Đổi ai xem mà không động lòng? Nhưng Thạch Dục Đình không nghĩ một giây đã từ chối, nói thẳng mình là người Trung Quốc, đời này chỉ đại diện Trung Quốc ra trận.

Nhiều người có lẽ không biết từ chối nhập tịch nghĩa là gì. Mọi phúc lợi ngầm mà giải tour Nhật dành cho vận động viên nhập tịch lập tức về không, nhà tài trợ sẽ không ưu tiên tìm bạn, ngay cả suất dự giải cũng phải tự dựa vào điểm số, từng trận một mà cắn. Tour nữ Nhật Bản vốn là giải tour nữ lớn thứ hai thế giới, chỉ sau tour Mỹ, quy mô tiền thưởng cả năm lên tới 5 tỷ yên, cạnh tranh dữ dội đến đâu không cần nói thêm. Nhưng Thạch Dục Đình không do dự lấy một chút. Trên túi gậy của cô quanh năm khâu quốc kỳ năm sao, ô quốc tịch đăng ký mọi giải mãi mãi viết Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tường chữ ký mãi mãi ghi CHN, huy hiệu quốc kỳ trước ngực đeo lên là không tháo xuống.

Trước đây ở giải nữ GOLF5 tỉnh Chiba, khi Thạch Dục Đình xuất phát vòng chung kết, cô kém người dẫn đầu bốn gậy, xếp đồng hạng mười. Ở golf, bốn gậy cách biệt ở vòng chung kết về cơ bản nghĩa là mọi người đã mặc định bạn không thể vô địch. Kết quả cô cứng rắn đánh ra 66 gậy, suốt vòng không có bogey, kéo nhà vô địch đương kim Yoshida Yuri vào playoff. Hố phụ thứ hai cô nắm cơ hội ghi birdie, giành chức vô địch tour Nhật đầu tiên trong sự nghiệp, cũng trở thành tay golf Trung Quốc thứ năm vô địch tour nữ Nhật Bản.

Việc đầu tiên cô làm sau khi vô địch là rút quốc kỳ năm sao từ túi gậy khoác lên người. Cuối năm ấy, ở tiệc trao giải Tokyo, khắp hội trường vận động viên Nhật đều mặc kimono, Thạch Dục Đình mặc một bộ Hán phục kiểu Minh, lặng lẽ bước vào, vui vẻ ở cạnh các vận động viên khác. Không cần hô bất kỳ khẩu hiệu nào, cô đứng ở đó đã nói rõ mình là ai.

Cùng sinh ra ở Nhật, bố mẹ đều là người Trung Quốc, được hiệp hội thể thao Nhật coi là đối tượng trọng điểm bồi dưỡng, gia đình Harimoto Tomokazu lại chọn một con đường hoàn toàn khác. Harimoto Tomokazu sinh năm 2003 tại Sendai, bố mẹ đều là vận động viên bóng bàn từ Tứ Xuyên ra. Năm 2014, lúc mười một tuổi, anh cùng cha và em gái nhập quốc tịch Nhật. Trước họ Trương gốc được thêm một chữ "bản", ra ngoài nói là để không quên gốc. Sau khi nhập tịch, hiệp hội bóng bàn Nhật cho đủ tài nguyên, anh cũng tuyên bố mục tiêu lớn nhất là đánh bại đội Trung Quốc, giúp Nhật giành vàng. Sau này cả nhà đều vào hiệp hội bóng bàn Nhật làm huấn luyện viên. Trước thềm Olympic Paris, anh còn tới viếng đền Togo, nơi thờ tội phạm chiến tranh Giáp Ngọ, chuyện này đã bị truyền thông chính thống nêu tên phê phán.

Nói thật, nhập tịch trong làng thể thao không phải chuyện mới. Đổi quốc tịch để đổi môi trường phát triển, mọi người thực ra đều hiểu được. Như Nghê Hạ Liên đại diện Luxembourg thi đấu, hay Lâm Hiếu Tuấn nhập tịch sang Trung Quốc, khán giả trong nước chẳng phải vẫn thích ủng hộ họ sao? Khác biệt xưa nay không phải là có đổi quốc tịch hay không, mà là trong lòng bạn có nhận cái gốc của mình hay không.

Cái khó của Thạch Dục Đình không bao giờ là nói một câu từ chối rồi xong. Sau khi từ chối, cô phải dựa vào thực lực của mình để đứng vững trên sân Nhật. Tiếng Nhật của cô trôi chảy, ở cạnh vận động viên Nhật cũng không tệ, nhưng chưa bao giờ nảy ý nhập tịch. Bao năm nay đều là từng trận, từng gậy tự mình cắn ra. Cuối năm 2024 cô vượt vòng cuối vòng loại tour Nhật, giành vị trí thứ 16, thuận lợi có thẻ toàn phần hạng một mùa 2025. Mùa 2026 cô cũng có vài lần thành tích tốt, thứ hạng thế giới từng lên tới vị trí 263, và nhờ thứ hạng giành được suất dự giải Buick LPGA Championship.

Nhìn lại Harimoto Tomokazu, giờ anh đúng là hai đầu đều không được lòng. Thắng thì báo Nhật nâng thành cứu tinh bóng bàn Nhật, thua thì cư dân mạng Nhật chửi bảo cút về Trung Quốc. Gào lên ăn mừng còn bị nói thất lễ, phía cư dân mạng Trung Quốc cũng không ưa. Trước đó cha anh còn công khai xin cư dân mạng Trung Quốc đừng chửi, nói họ nhận được sự tôn trọng rất cao ở Nhật. Nhưng nói trắng ra, sự tôn trọng ấy là đổi lại bằng cách họ cố tình cắt đứt huyết mạch, liều mạng bày tỏ lòng trung. Trong tên thêm một chữ "bản" không có nghĩa là thực sự không quên gốc. Miệng nói hay đến đâu cũng không thực bằng hành động.

Nhiều người nói thể thao đỉnh cao đánh tới cuối là đánh thiên phú, đánh mồ hôi. Thực ra còn đánh hơn ở cái khí trong xương. Thạch Dục Đình không bao giờ phải lấy lòng ai, cũng không phải đổi tên đổi họ để bày tỏ lòng trung. Tấm quốc kỳ năm sao trên túi gậy của cô chính là câu trả lời vang nhất. Gia đình Harimoto chọn một con đường khác thì phải gánh kết quả tương ứng. Dù sao trên đất người khác, bạn mãi là người phương xa; trong mắt đồng bào, từ lâu đã thành người dưng. Chọn thế nào cũng là lựa chọn cá nhân, nhưng cách sống nào đáng hơn, tin rằng trong lòng mọi người đều có số.

Cập nhật lúc 2026-10-03 19:08